Opvoeren voor beginners (Ciao, Citta, Bravo, etc)

Opvoeren van een Vespa.

In deze how-to worden de verschillende manieren uitgelegd waarmee je jouw brommer sneller kunt laten rijden/harder kunt laten optrekken. Sommige onderwerpen hebben een link naar de webshop van JMPB waar je deze onderdelen kunt bestellen. (klik eens op ‘Poeli‘ hieronder)
Kijk voor een overzicht van verschillende tuning onderdelen eens op het forum onder het kopje ‘Tuning‘.


Poeli

Je kunt een kleinere poeli monteren. De ciao heeft standaard een 94 of 85 poeli (snor), je kunt die verwisselen voor bijvoorbeeld een 80 (als je lange afstanden rijdt een 70). Een poeli is net een (achter)tandwiel, dus met een kleinere poeli ga je sneller maar trek je langzamer op. Een poeli meet je in zn geheel op, dus de hele schijfdiameter(85 poeli = 8,5cm).
Met een te kleine poeli komt de motor niet op toeren, maar met een poeli 80 op een ciao zit je altijd goed. Op een citta is dit weer anders, door de kleine wielen is je overbrenging iets lichter, dus heb je op dezelfde motor een kleinere poeli nodig als op een ciao voor dezelfde prestaties. In het achterwiel van een Citta zit dezelfde vertanding (1:7,5) als in een bromciao.
Een snor ciao of si heeft wel een lichtere vertanding in het achterwiel. Als je zo’n brommer wilt opvoeren kun je in plaats van een kleinere poeli ook een ‘brom’vertanding monteren.

Hier zie je de naaf of ‘klok’ in het wiel:

1. V-Snaar
2. Poeli (70 in dit geval)
3. Loop/fietsstandknop (als je deze indrukt draait de poelie niet mee met je wiel)
4. Hevel om fietsstand uit te zetten
5. Oliebout, hier kun je de olie bijvullen.
Onderaan nr. 5 zie je een deel van de remhevel die je achterrem bedient.
Aan de andere kant van het wiel zit het wiellager.

Bij een kleinere poeli hoort een kortere snaar, bij een grotere poeli een langere. Bij een kleine verandering (bijvoorbeeld van poeli 80 naar 70) heb je soms geen andere snaar nodig omdat je blok naar voren en achteren te verstellen is.

————————————————————————————————————————————

Uitlaten

Als jouw blokje volledig standaard is, kan het zijn dat jouw brommer niet lekker meer optrekt na het monteren van een kleinere poeli. Een effectieve manier om jouw motorblokje meer vermogen te laten leveren is het monteren van een andere uitlaat.

Je kunt een citypower nemen, een snelle uitlaat die eruit ziet als een standaard uitlaat die gemiddeld 20-25 euro kost. Hiermee win je wat snelheid, ongeveer 5 tot 10km/u.
Een leovince ‘krul’ is ook goed voor een 50cc blok. Deze zorgt voor meer trekkracht en een hogere topsnelheid.
Er zijn veel meer goede uitlaten, maar een grote dure uitlaat doet het alleen goed op een motorblok met een sterke/grote cilinder. Een citypower doet het heel goed op standaard én op snelle motorblokjes.
Als je een andere uitlaat monteert zul je ook een iets grotere sproeier in je carburateur moeten monteren (dit behandelen we in het onderwerp ‘Carburateur’).

Je kunt zien dat een citypower een dikkere buis heeft dan het originele uitlaatje onderaan. Ook de demper is anders en van binnen is de doorgang groter. Citypower is een verzamelnaam geworden voor alle snelle imitatie uitlaten die op het origineel lijken, ze zijn door veel merken op de markt gebracht (de naam zelf komt van proma als ik het goed heb). Op de foto is de middelste een uitlaat van gianelli, de bovenste is de Sito+. De prestaties verschillen onderling niet veel van elkaar.
Een expansie uitlaat zoals bijvoorbeeld de proma circuit (ongeveer de beste allround expansie uitlaat) haalt het beste uit je snelle cilinder en blok qua snelheid en trekkracht.

Proma circuits. Deze worden nu door Technigas verkocht. Niet te verwarren met de Tecno circuit die hier op lijkt maar mindere prestaties levert. De proma staat bekend om zijn heftige ‘boost’.

————————————————————————————————————————————

Cilinders


41mm Polini w-poort, een topcilinder, net als z’n grote broer; de 43mm Polini.

Een cilinder is van groot belang als je echt veel harder wilt gaan maar met alleen een snelle cilinder ben je er nog niet.
Met bijvoorbeeld een 43mm(62,445cc, meestal 65 of 70cc genoemd) cilinder op een standaard onbewerkt bromcarter is ongeveer maximaal 65 te halen.
Op standaard blokken passen cilinders tot en met 43mm(boring, oftewel diameter van de cilinder). Er zijn ook nieuwere blokken met begrenzing, daar kunnen zonder aanpassingen geen andere cilinders dan de standaard 50cc in.
Als je een zogenaamde ’80cc'(46mm = 72cc) onder je kont wilt zul je je carter uit moeten frezen of een speedcarter moeten nemen.
Met een snelle, maar ook met een standaard cilinder is het nodig om je inlaat uit te vijlen als je er snel mee wilt:

>>Klik hier voor de how-to Uitvijlen van de inlaat<<

De krukas kan ook aangepast worden om een nog langere inlaatopening te realiseren maar dit is met een 50cc niet nodig.
Wat je met uitvijlen en krukas bewerken doet is de inlaattiming langer maken. De inlaat staat langer open en er is dus meer tijd om de carters te vullen met brandstof/lucht. De grootte van de inlaat moet passen bij de rest van je motorblok. Als je een hele grote cilinder en een goede expansie uitlaat monteert heb je een hele grote inlaat nodig om het blok goed te laten presteren. Als je een 50cc hebt met een klein uitlaatje moet je inlaat niet te groot zijn. Een te grote inlaat resulteert in een motorblok met weinig trekkracht.

————————————————————————————————————————————

Carburateur

Een grotere cilinder heeft meer voeding nodig. Om jouw cilinder van voldoende voeding te voorzien kun je een grotere carburateur monteren. Op een standaard blok is een 12mm of 13mm een goede maat. Je kunt na het monteren van een grotere carburateur ook een ander luchtfilter monteren dat meer lucht kan doorlaten dan het standaard luchtfilter. Meer lucht (ander luchtfilter + meer benzine (grotere sproeier) + een grotere doorgang (grotere carburateur) = veel meer mengsel. Meer mengsel = meer vermogen, mits je het in de goede verhouding doet. Een te grote carburateur gaat niet werken op een kleine cilinder.

Onderin de carburateur zit de sproeier (goudkleurig boutje met een gaatje). De grootte van het gaatje in de sproeier bepaalt hoeveel benzine er met de lucht gemengd wordt. Deze verhouding moet kloppen. Met teveel benzine (te weinig lucht) loopt je blokje te rijk, met te weinig benzine (teveel lucht) loopt hij te arm. Lees  HIER de juiste sproeiermaat voor je setup, en lees HIER hoe je de sproeier verwisselt.


Sproeier(62), dell’orto ‘klein’

Aan je bougie kun je (na een aantal kilometers) zien of je afstelling goed is. Om dit het beste te kunnen aflezen moet je een flink stuk volgas rijden, stoppen en de motor uitzetten. Hierna kun je de sproeier demonteren om te kijken hoe de kleur is.

Dit keramiek moet koffie-met-melk-bruin zijn, zwart betekent een te grote sproeier(en/of te weinig lucht), grijs-wit duidt op een te kleine sproeier(en/of te veel lucht).


Zo zou je bougie er met de goede afstelling uit moeten gaan zien

Het monteren van een grotere carburateur (12 of 13mm) op je blokje heeft niet veel zin zonder het boren/frezen van de inlaat. Als het inlaatgat 10mm is en de carburateur 13mm is de inlaat een zogenaamde bottleneck en ga je weinig profijt hebben van je grotere carburateur.

————————————————————————————————————————————

Speedcarters


Polini evolution engine, met 2 kleps membraan en 19mm carburateur

Speedcarters hebben een grotere inlaat en spoelpoorten die passen bij de bijhorende cilinders. Ook passen er cilinders t/m 47mm in (in standaard blokjes t/m 43mm).

Een zelf bewerkt carter kan vrijwel even goed presteren als een Polini Speedengine(niet te verwarren met de evolution engine hierboven).

Er zijn speedcarters waar een membraaninlaat aanwezig is en waar ook grotere carburateurs op passen. Op een standaard vespa carter past niet groter dan een 13mm carburateur. Op bijvoorbeeld een Polini Evolution past een 19mm carburateur.

————————————————————————————————————————————

Krukas

Bij een standaard vespablok neemt de krukas het mengsel mee, dit is geregeld door een ‘hap’ uit de krukaswang waar het mengsel in stroomt als deze langs de inlaat komt. Door deze hap groter te maken kan hij langer mengsel doorlaten wat de prestaties bevordert, maar ga niet klakkeloos de wang wegfrezen.

Hier zijn 2 links over het frezen van de krukas:

1. Volgens het polini boekje,

2. Volgens ArvidW(op maat berekenen van inlaat en krukas).

Mocht je een racekrukas (=met grotere hap, andere drijfstang en vaak gepolijst) willen kopen omdat je denkt dat een standaard krukas, gefreesd of niet, kan breken op je snelle setup; een standaard piaggio kruk is stevig genoeg voor de meeste cilinders, dus als je hem zelf bewerkt scheelt dat een hoop centen.

————————————————————————————————————————————

Ontsteking

Zet je contactpunten op 0,45 of 0,5mm met een voelermaat.
Een voordeel van contactpuntontsteking is het lichtere vliegwiel (het gewicht van de cp vliegwielen verschilt, maar de meesten zijn veel lichter dan het 1,3 kilo zware elektronische vliegwiel), wat een betere gasreactie geeft, en ook in snelheid wat kan schelen.

Als je elektronische ontsteking hebt, kijk dan eens hier voor het vervroegen van je ontsteking.

————————————————————————————————————————————

Vario


Malossi multivar snelle voorvario

De variomatic is een leuke optie voor je vespa. De vario zorgt ervoor dat je van optrekken tot topsnelheid met hetzelfde toerental rijdt. Door je vario af te stellen kun je rijden met het toerental waarmee jouw motorblokje maximaal vermogen levert.

Het optrekken wordt veel beter met een vario. Bij het optrekken ligt de snaar bij de variateur heel diep en bij de koppeling heel hoog. Je rijdt dus weg met een klein ‘voortandwiel’ en een groot achtertandwiel’. Naarmate de snelheid toeneemt klimt de snaar in de variateur omhoog en trekt de snaar in de koppeling omlaag (groot ‘tandwiel’ voor, klein ‘tandwiel’ achter). Zo varieert (vandaar de naam vario) de overbrenging van licht naar zwaar.

Als je met een snelle setup rijdt moet je wel een snelle voorvario hebben, dit scheelt in alles: gasreactie/trekkracht/topsnelheid.

Met de standaard vertanding in de tandwielkast/klok (1:10,5 is de meest voorkomende) van een vario-setje is ongeveer 75km/u te halen. Er zijn ook zwaardere vertandingen verkrijgbaar waarmee je in combinatie met een snelle voorvario de ideale overbrenging hebt voor een snelle setup.

————————————————————————————————————————————

Veelgestelde vragen:

Moet ik mijn inlaat uitvijlen als ik een snelle cilinder monteer?

Nee, maar je kunt er wel meer snelheid uit halen als je het wel doet. Ook zonder vijlen merk je het effect van de cilinder. Maar je merkt ook dat hij inhoudt door de te kleine inlaat/carburateur.

Ik heb een standaard blok en ik wil 10km harder, wat moet ik doen?

Waarschijnlijk ben je er met een snellere uitlaat en een kleinere poelie al, als je een snorfiets hebt moet je aan de 70 of 65 poelie omdat je snorvertanding hebt, of je monteert een bromvertanding. Als dit niet genoeg is moet je aan vijlen van de inlaat of een snelle cilinder gaan denken.

Moet ik een grotere sproeier monteren als ik een snelle uitlaat monteer?

Ja. je kunt er vanuit gaan dat er na elke verandering waardoor het motortje sneller gaat een grotere sproeier nodig is omdat hij daar jouw aanpassingen meer brandstof nodig heeft. Een citypower heeft vaak geen of een iets grotere sproeier nodig( dus bvb. van 42 naar 46), als je een expansieuitlaat zoals leo krul of proma circuit monteert zit je vaak wel wat groter, dus in hetzelfde voorbeeld van 42 naar ongeveer 48/50) omdat hij meer toeren gaat maken en bovenin meer kracht krijgt.De carburateur, cilinder, krukas/inlaat en nog meer factoren bepalen ook wat voor sproeier je nodig hebt. Kijk voor vinden van de juiste sproeiermaat in de sproeier database.

Kijk eens rond in het tuning gedeelte van het forum om te zien welke snelle onderdelen er bestaan.
Niet alle onderdelen zijn makkelijk te krijgen omdat ze bijv. niet meer gemaakt worden. Kijk op www.jmpb.nl voor snelle onderdelen die je direct kunt bestellen.

How-to Opvoeren voor beginners door Edjuh, aangepast door Daan777.