Dellorto carburateur afstellen op basis van vermogen

In deze How to probeer ik uit te leggen hoe je een Dellorto of ander merk standaard carburateur kunt afstellen op je Vespa. Ik laat carburateurs met gasnaald buiten beschouwing. Ik kan fouten maken. En zal deze tekst wijzigen indien nodig. Verder behandel ik ook nog wat verdere afstellingen die van belang zijn om het geheel compleet te maken.

Ik ga er van uit dat je geen valse lucht trekt. Via o-ring/pakkingen/plastic bus tussen carburateur. en blok. En ik ga er ook vanuit dat je voldoende smeert. 1:50 is standaard smering en dat is niet voldoende voor opgevoerde meuk. 1:40 is behalve in extreme gevallen voldoende.

Doel: Een effectieve verbranding van brandstof mogelijk maken door de verhouding lucht/brandstof te optimaliseren.

Je carburateur bestaat uit een venturi waar lucht door wordt aangezogen. En door de venturi-werking word er een onderdruk gecreëerd ter hoogte van de stijgbuis. Onder aan de stijgbuis zit je sproeier en die bepaald de weerstand in de stijgbuis en dat varieert dan weer samen met de stroming van brandstof.

Om aan te geven wat de afstelling zo lastig maakt van deze type carburateur. Leg ik eerst wat meer uit over de twee uiterste toestanden. En wat het verschil is in afstelling. Omdat wij toch vaak of met vol of met dicht gas rijden en niet zo vaak er tussen in.

Als je gas dicht is zuigt je blok stevig aan je carburateur. En heb je een flinke onderdruk in je venturi. Omdat je blok zuigt, en je gasschuif bijna dicht is. 
Het gevolg is dat brandstof naar boven wordt aangezogen en het beetje lucht wat onderlangs/door je gasschuif komt genoeg is om samen je stationair toerental vast te houden.

Als je gas open is dan zuigt je blok stevig en krijgt een berg lucht. De snelheid van de lucht door de venturi zorg in dat geval voor de onderdruk in de stijgbuis.

Twee heel aparte types onderdruk.

Daarom hebben verbeterde types carburateur. Ook een gas naald en een hoofd sproeier en stationair sproeier etc.

Maar wij moeten het dus met de simpele versie doen.

Dus moeten wij kiezen. Stellen wij af voor stationair, of voor volgas? Ik ga voor dat laatste.
Dat betekend ook dat stationair netjes draaien voor watjes is. Stationair gaat je brommer roken. En uiteindelijk houdt hij er mee op. Omdat je brommer daar niet is op afgesteld. Stationair staat je brommer te rijk. Dat pietsie lucht. En die slok benzine die hij blijft aanzuigen zijn gewoon te veel. Maar stationair draaien is voor watjes!

Volgas.

Wat wil je eigenlijk? Je wil vermogen! Snelheid! Je wilt HARD!
Dan wil je dus eigenlijk dat je blokje draait op een toerental waar je uitlaat voor gemaakt is. Zodat de maximale vulling wordt bereikt. En je wilt ook dat je het mengsel wat altijd! Terug stroomt door je carb(blowback). Ook weer nuttig wordt gebruikt. Want dan kan je het maximale er uit halen zonder dat je brandstof voor niets je inlaat uitblaast.

Er zijn dus nogal wat dingen van belang op je afstelling.

1. De conditie van je uitlaat. Hoe leger hoe beter. (Verpest ook je afstelling als hij dichtslibt)
2. Luchtfilter type bepaald hoeveel van de blowback door je carb. Wordt opgevangen en weer nuttig wordt gebruikt. (Die lucht heeft al brandstof en zal weer verrijkt worden als het weer langs je carb stroomt.)
3. Maximale totale doorstroming bij volgas. (Restricties/tunen/ook wel wat uitlaat natuurlijk maar toch)
4. Omgeving condities (temperatuur/vochtgehalte)

Ik wil even dieper in gaan op 2. want veel mensen zijn zich niet bewust hoe belangrijk het is om je mengsel wat terug komt weer opnieuw te gebruiken. Ik bedoel maar. Het is JOUW! Brandstof. Werken zal ze. Stel dat je instaat bent om alle blowback met brandstof op te vangen en weer aan te zuigen. Dan betekend dat, dat je sproeier iets kleiner kan. Want een gedeelte van de lucht is al mengsel. (Staat hij ook weer minder rijk stationair) Het is precies daarom dat ze vroeger op ander brommers vreemde resonantie kamers hadden in tussen de carburateur. En de inlaat. Om die blowback op te vangen en nuttig te gebruiken. Ziedaar de grootste functie van je luchtfilter is eigenlijk niet filteren maar de efficiëntie van jou brandstof verbeteren.
Er wordt veel tijd besteed aan het optimaliseren van poorten en expansie uitlaten etc. Maar aan de inlaat wordt gewoon brandstof weggegooid die nuttig had gebruikt kunnen worden.

Tot zover de basis principes en typische zaken die van belang zijn bij het afstellen van je vespa. Als je je uitlaat veranderd. Je luchtfilter aanpast. Etc. Dan zou het kunnen dat je ook je afstelling moet aanpassen.

Maar hoe weet je of je afstelling goed is? Nou je wilt hard, en dat is een hele mooie richtlijn.

We gaan er even van uit dat je inderdaad het toerental wilt halen waarop je uitlaat is gemaakt. Pak em beet 9000rpm.

Stel dat je bij 9000rpm te rijk zou staan. Dat dus je sproeier te groot is. En er zo veel brandstof meekomt dat je de verbranding verpest. Dan zou het zo erg kunnen wezen dat je nooit die 9000rpm haalt. Omdat de extra brandstof de verbranding zo ver afkoelt dat je minder vermogen overhoudt Als je dan ietsje minder gas geeft. (Een heel klein beetje) Dan merk je dat je blokje net iets meer vermogen heeft. Je carburateur. Staat namelijk zo rijk dat hij met de schuif helemaal open toch niets meer doet. Hij verbrand die extra brandstof niet. Als je dan je schuif iets dicht doet dan haal je die koelende hoeveelheid brandstof weg. En daardoor doet hij het dan net iets beter. Duidelijk lijkt me.

Maar als je toch twijfelt: Je blokje is in mekaar gezet met verstand. Het is gemaakt om zoveel toeren te draaien, dus kan het dan geen kwaad om hem in zijn vrijloop te gooien en volgas te geven? Nee. Als! Alles goed in mekaar is gezet. En je vliegwiel/ontstekings rubber is vastgelijmd in je vliegwiel. Waarom doe je dat? Het is een manier om heel snel te weten of hij te rijk staat. Jou blokje moet met volgas gewoon stevig doorklimmen tot 10000 toeren. Zonder dat hij begint te 4-takten. Want ruim voor hij gaat 4-takten staat hij al zo veel te rijk dat je vermogen inleverd. Maar als je al weet dat hij te rijk staat als je met iets minder volgas rond rijdt dan hoef je dit niet te doen. 

Als je hem armer afstelt wat kan je dan verwachten? Hij zal steeds later 4-takten en uiteindelijk zonder problemen naar 10000 rpm lopen. Of als je hem niet in zijn vrijloop hebt geprobeerd. Dan zal je merken dat het punt waarop hij echt maximaal vermogen heeft steeds dichter bij echt volgas komt te liggen. En dat wil je.

Stel dat je bij 9000 rpm te arm zou staan. Dat dus je sproeier te klein is. En er zo weinig brandstof mee komt dat alle brandstof opbrand en je nog lucht over hebt! Dan haal je dus niet genoeg vermogen er uit. Dit is zeer makkelijk om te merken omdat het precies het omgekeerde is qua gas reactie. Als je het gas iets dicht doet dan gaat hij niet beter lopen en ook niet slechter. Hij krijgt namelijk het maximum aan brandstof wat je sproeier toelaat. Kortom de piek van je blok ligt niet op het uiterste. Maar wordt ook niet minder als je het gas verder open draait. Zoals je zag bij een te rijk afgestelde brommer. Plus dat je stationair zeker je choke nodig gaat hebben bij een iets koud blokje. En zal je je stationair schroef redelijk ver moeten in draaien. (Hij heeft meer lucht nodig om onderdruk te creëren door luchtstroming om door je kleine sproeier genoeg brandstof te zuigen om met een ruime overmaat aan lucht stationair te kunnen draaien.

En hoe zit het met bougies?
Nou die moeten vooral vonken. Ze mogen niet wegbranden van geluk bij vol gas dus ze moeten zelf hun tipje voldoende koelen. Vandaar verschillende warmte graden. En omdat er evenzoveel setups zijn van brommers. En de warmte productie per brommer verschilt kan je dus het beste zelf zien welke bougie je nodig hebt. Als je je afstelling in orde hebt bij VOL gas.

Je brommer staat goed afgesteld qua sproeier en ontsteking maar je bougie is wit of bedekt onder een donkere kool laag. Ik met mijn BS9HS krijg een met kool bedekte bougie als ik hem laat pruttelen stationair. Dit is niet gek want stationair draait tie niet op zijn goede bedrijfstemperatuur. Kortom de bougie blijft vrij koud. Als je een zwarte bougie hebt na een stuk blazen EN je afstelling is goed dan kan je een warmere bougie proberen. Andersom als je bougie na een stuk blazen wit is dan is hij waarschijnelijk te warm. Dit kan gevaarlijk zijn voor je blok. Want als de hete bougie te warm wordt dan ontsteekt hij de brandstof zodra het mengsel de cilinder binnentreed. Met allerlei gevolgen. Tweetakt motoren die op het randje worden afgesteld vertonen regelmatig gaten in de zuiger precies onder de bougie. Controleer de kleur van de bougie meteen na een stuk blazen. Je rijdt vollebak (minstens 10 minuten), draait je gas dicht, open de decompressieklep in, blokkeer je achterwiel. Zet hem even aan de kant en geniet van het zonnetje terwijl je brommer wat afkoeld. 

Een bougie kan aankoeken omdat hij te koud is, of omdat je afstelling te rijk staat.
Een bougie kan witheet uitslaan omdat hij te warm is, of omdat je afstelling te arm staat.

Daarom eerst je sproeier op orde brengen en dan pas je bougie aanpassen aan jou specifieke warmte graad. Tenzij je al bougies door blaast tijdens afstellen van je sproeier natuurlijk.